T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2007/8873
Davacı ve Yürütmenin Durdurulmasını İsteyen:
Vekili :
Davalı : Tarım ve Köyişleri Bakanlığı- ANKARA
İstemin Özeti : 11.10.2007 tarih ve 26670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 6. ve Geçici 1. maddesinin iptali ile öncelikle yürütülmesinin durdurulması istenilmektedir.
Danıştay Tetkik Hakimi: ...
Düşüncesi : İptali istenilen Yönetmeliğin 6. maddesi yönünden, 2577 sayılı Yasanın 27. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmediği anlaşıldığından bu madde yönünden yürütmenin durdurulması isteminin reddine, daha önce yayımlanmış yönetmelik hükümlerine göre bayilik ve toptancılık izin belgesi alan kişilerin, kazanılmış haklarını ihlal edecek şekilde düzenleme getirdiğinden, yönetmeliğin geçici 1. maddesinde hukuka uyarlık bulunmadığından, anılan maddenin yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Yönetmeliğin 6. maddesi yönünden yürütmenin durdurulması isteminin reddine, geçici 1. maddesi yönünden ise yürütmenin durdurulması isteminin kabulüyle anılan maddenin yürütülmesinin durdurulması gerektiği düşünülmüştür.
Danıştay Savcısı : ...
Düşüncesi : Dava, Zirai Mücadele İlaçları Bayilik Belgesi sahibi olan davacı tarafından,11.10.2007 tarih ve 26670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 6. ve Geçici 1.maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu Yönetmelik, 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanununun 40. ve 64. maddelerine dayanılarak yürürlüğe konulmuş olup, Yönetmeliğin 6. maddesinde, bayi veya toptancı izin belgesi alacak kişilerde aranacak şartlara yer verilerek, maddenin 1.fıkrasında, bu şartlar (a), (b), (c), (ç) ve (d) alt bentleri halinde sayılarak ziraat mühendisi ve ziraat teknikeri olma koşulu getirilmiş, ayrıca yılda bir kez yapılacak sınavda 80 puan alma şartına yer verilmiştir. Geçici 1. maddesinde ise, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce bayilik veya toptancı izin belgesi almış olanlardan, durumu, 6. maddenin (b), (c) ve (ç) bendlerinde belirtilen şartlara uymayanların bayi veya toptancı izin belgelerinin 1.1.2009 tarihine kadar geçerli olduğu hükme bağlanmıştır.
Her ne kadar, dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen maddeleri, 2.2.2008 tarih ve 26775 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik ile değiştirilmiş ise de, değişiklik sonucu getirilen hükümlerin, davacının hak ve menfaatini etkiler nitelikte ve dava konusu Yönetmelik maddeleri ile aynı içeriğe sahip olması nedeniyle, davacının yürütmenin durdurulması isteminin Yönetmeliğin değiştirilen şekliyle incelenmesine gerek görüldü;
İptali istenilen Yönetmeliğin 6. maddesi yönünden, 2577 sayılı Yasanın 27.maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmediği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Yönetmeliğin dava konusu olan Geçici 1.maddesine gelince;
Dava konusu uyuşmazlıkta, Zirai Mücadele İlaçlarını Perakende Satacakların Tabi Olacağı Esaslara Dair Yönetmelik hükümleri gereğince, kimya mühendisi olan davacıya, 2.10.1985 tarihinde Zirai Mücadele İlaçları Bayilik belgesi verilmiş olup, davacının, bu hakkı, dava konusu Yönetmeliğin 19.maddesi ile yürürlükten kaldırılan, 21.8.1996 tarih ve 22734 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olan Zirai Mücadele İlaçlarının Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 22.maddesi ile korunmakta iken, iptali istenilen Yönetmeliğin Geçici 1. maddesiyle getirilen; bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce; Bitki Koruma Ürünleri Bayilik veya Toptancı İzin Belgesi almış fakat, 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde belirtilen şartları taşımayan bayi veya toptancıların izin belgelerinin 1.1.2009 tarihine kadar geçerli olduğu yönündeki hükümle, daha önce izin almış olanlar yönünden, bu hak sınırlanmakta, hatta belli bir tarihten sonra bayiliklerine son verilmesi sonucu ortaya çıkmaktadır.
Buna göre, bir hak sağlamaya yönelik nesnel kuralların bireylere uygulanması ile onlar için doğan öznel bir hakkın korunması olarak kabul edilen kazanılmış hak ilkesini ihlal edecek şekilde, ilgililer yönünden düzenlemeyi öngören dava konusu Yönetmeliğin Geçici 1.maddesinde, kazanılmış hak ve hukuki güvenlik ilkesine uyarlık görülmediğinden anılan maddenin yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu Yönetmeliğin 6. maddesi yönünden yürütmenin durdurulması isteminin reddine, Geçici 1.maddesi yönünden ise yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne ve anılan maddenin yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Onuncu Dairesince davalı idarenin savunmasının geldiği görülmekle yürütmenin durdurulması istemi yeniden incelendi, gereği görüşüldü :
Dava, 11.10.2007 tarih ve 26670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 6. ve Geçici 1. maddesinin iptali ile öncelikle yürütülmesinin durdurulması istemiyle açılmıştır.
6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanununun 40. ve 64. maddelerine dayanılarak yayımlanan dava konusu Yönetmeliğin 6. maddesinde, bitki koruma ürünleri bayilik veya toptancı izin belgesi verilecek kişilerde aranacak şartlar arasında, a) Türk vatandaşı olmak, b) Bitki koruma bölümü mezunu ziraat mühendisi olmak, c) Bitki koruma bölümü mezunu ziraat mühendisi dışında, kamu kurum ve kuruluşlarında veya özel kuruluşlarda zirai mücadele hizmetlerinde en az üç yıl çalışmış ziraat mühendisi olmak, ç) Kamu kurum ve kuruluşlarında veya özel kuruluşlarda zirai mücadele hizmetlerinde en az on yıl çalışmış ziraat teknisyeni veya meslek yüksekokullarından bitki sağlığı ile ilgili dersleri alarak mezun olmuş tekniker olmak, olarak belirtilmiş; geçici 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce; a) Bitki koruma ürünleri bayilik veya toptancı izin belgesi almış olan, 6. maddenin birinci fıkrasının (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen şartları taşımayan bayi veya toptancıların izin belgeleri, b) Bayilik veya toptancılık faaliyetlerini sorumlu müdür nezaretinde yürüten bayi ve toptancıların izin belgelerinin 1/1/2009 tarihine kadar geçerli olduğu hükme bağlanmıştır.
Dava açıldıktan sonra dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen 6 ve geçici 1. maddesine ilişkin olarak, 2.2.2008 tarih ve 26775 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" in 1 ve 8. maddeleriyle değişiklik yapılmış ise de, anılan değişikliklerin düzenlemenin esasına ilişkin olmaması ve dava konusu Yönetmelik hükümlerinde yer alan kuralların korunması karşısında, yapılan bu değişiklikler anılan maddelere yönelik yürütülmesinin durdurulması isteminin incelenmesine engel teşkil etmemektedir.
Yönetmeliğin iptali istenilen 6. maddesi yönünden, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesinde yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için öngörülen koşulların bu aşamada gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.
Yönetmeliğin iptali istenilen geçici 1. maddesine gelince;
Dava konusu olayda, kimya yüksek mühendisi olan davacıya, 16.2.1985 tarih ve 18668 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Zirai Mücadele İlaçlarını Perakende Satacakların Uyacağı Esaslara Dair Yönetmeliğin, 5. maddesinde yer alan, kimya yüksek mühendislerinin Bakanlığın tespit edeceği talimat esaslarına göre, onbeş gün süre ile zirai mücadele kursuna tabi tutularak, kurs sonunda başarılı olanlara zirai mücadele ilaçları bayilik izni verilmesine esas olmak üzere kurs başarı belgesi verileceğine ilişkin hüküm gereğince, 2.10.1985 tarihinde, Zirai Mücadele İlaçları Bayilik Belgesi verildiği, kimya yüksek mühendisi olarak bayilik belgesi alan davacının bu hakkı, 29.3.1993 tarih ve 21536 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Zirai Mücadele İlaçlarının Perakende Satılması Hakkında Yönetmeliğin, 18. maddesi ile, dava konusu edilen Yönetmeliğin 19. maddesi ile yürürlükten kaldırılan, 21.8.1996 tarih ve 22734 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Zirai Mücadele İlaçlarının Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 22. maddesi ile korunmakta iken, iptali istenilen Yönetmeliğin Geçici 1. maddesiyle getirilen düzenlemeyle, Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce; Bitki Koruma Ürünleri Bayilik veya Toptancı İzin Belgesi almış fakat, 6. maddenin birinci fıkrasının (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen şartları taşımayan bayi veya toptancıların izin belgelerinin 1.1.2009 tarihine kadar geçerli olacağı belirtilmiş olup, daha önce izin belgesi almış olup, Yönetmeliğin 6. maddesinin (b), (c) ve (ç) bentlerindeki şartları taşımayanların hakları 1.1.2009 tarihinden sonrası için korunmamıştır.
İdareler, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, her zaman yönetmelik çıkarabilme ve bu yönetmelikle, değişen koşullar dikkate alınarak, daha önceki düzenlemeler ile yaratılmış olan objektif hukuki durumları, ileriye yönelik olarak yürürlükten kaldırma yetkisine sahip bulunmaktadırlar. Ancak, idareler bu konudaki yetkilerini kullanırken önceki düzenlemeler kapsamında kişilerin kazanılmış haklarını korumak zorundadırlar. Bu durum, hukuk güvenliğinin ve hukuki istikrarın sağlaması açısından vazgeçilmez bir niteliktedir.
Kamu hukukunda kazanılmış hak; bir hak sağlamaya elverişli düzenleyici kuralların bireylere uygulanması ile onlar için doğan öznel hakkın korunması anlamında kabul edilmektedir. Başka bir deyişle, bir hakkın yeni düzenlemeden önce yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş olması durumunda kişilerin kazanılmış hakları bulunmaktadır.
Bitki koruma ürünlerinin satışına ilişkin faaliyetleri düzenlemek, uygulamak, uygulamayı izlemek ve geliştirilmesine ilişkin esasları tespit etmekle görevli davalı idarenin, bu görev alanıyla ilgili yönetmelikler çıkarabileceği açıktır. Fakat, iptali istenilen Yönetmelik maddesiyle, eski yönetmeliğe göre bayilik ve toptancı izin belgesi almış olanların belgelerinin geçerlilik süresi 1.1.2009 tarihi olarak belirlenmiş, bu tarihten sonra davacı gibi, Yönetmeliğin 6. maddesinin (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen şartları taşımayan, ancak, daha önce izin belgesi alan kişilerin kazanılmış hakları korunmamıştır.
Bu duruma göre, önceki yönetmeliğe göre gerekli şartları sağlayarak bitki koruma ürünleri toptancı ve bayilik belgesi alanların kazanılmış hakkı bulunduğunun kabulü gerektiğinden, bu hakkı ihlal eder şekilde düzenleme getiren dava konusu Yönetmeliğin geçici 1. maddesinde yer alan "1.1.2009 tarihine kadar" ibaresinde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 11.10.2007 tarih ve 26670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesine yönelik yürütmenin durdurulması isteminin reddine, geçici 1. maddesinde yer alan "1.1.2009 tarihine kadar" ibaresi yönünden ise yürütmenin durdurulmasına, 9.5.2008 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.