T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2010/3326
Davacı ve Yürütmenin Durdurulmasını İsteyen :
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı
Davanın Özeti : Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumlarına Geçiş Yönergesine Nisan 2010/2631 tarih ve sayılı Tebliğler Dergisinde yapılan değişikle eklenen 3. maddesi, 4. maddesinin son fıkrası, 11. maddesinin 5, 6, 7, 8 ve 9. fıkralarının; sınava günler kala açıklandığı, öğretim hayatının başında tüm öğrencilere yönelik olarak uygulanmaması nedeniyle imkan ve fırsat eşitliği ilkesine aykırı olduğu ileri sürülerek, iptali ile yürütmenin durdurulması istemidir.
Savunmanın Özeti : 1739 sayılı Yasa , 3797 sayılı Yasa, Milli Eğitim Bakanlığı Orta Öğretim Kurumları Sınıf Geçme ve Sınav Yönetmeliği'nin 5/g ve 17. maddelerine dayanılarak yayımlanan davaya konu Yönerge değişikliği ile imkan ve fırsat eşitliğine aykırı bir hususun bulunmadığı ileri sürülerek, davanın ve yürütmenin durdurulması isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Danıştay Tetkik Hakimi ... Düşüncesi : Dava konusu Yönergenin 3. maddesinin yürütmesinin durdurulması isteminin reddi, Yönergenin 4. maddenin son fıkrası ile 11. maddesinin 5, 6, 7, 8 ve 9. fıkralarının fırsat eşitliğine aykırı olması nedeniyle yürütmesinin durdurulması isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
Danıştay Savcısı ... Düşüncesi : Yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 27 nci maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmediği anlaşıldığından, istemin reddi gerekeceği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumlarına Geçiş Yönergesine Nisan 2010/2631 tarih ve sayılı Tebliğler Dergisinde yapılan değişikle eklenen 3. maddesi, 4. maddesinin son fıkrası, 11. maddesinin 5, 6, 7, 8 ve 9. fıkralarının iptali ile yürütmenin durdurulması isteminden doğmuştur.
T.C. Anayasanın 10. maddesinde; Herkesin, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu, (Ek: 7.5.2004-5170/1 md.) Kadınlar ve erkeklerin eşit haklara sahip oldukları, Devletin, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlü olduğu, hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamayacağı, Devlet organları ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda olduğu, 42. maddesinin 2. fıkrasında; eğitim ve öğretimin Atatürk İlkeleri ve İnkılapları doğrultusunda, çağdaşbilim ve eğitim esaslarına göre Devletin gözetim ve denetimi altında yapılacağı hükmüne yer verilmiş olup, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Yasasının 56. maddesinde, eğitim ve öğretim hizmetlerinin bu Yasa hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesi ile gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığının sorumlu olduğu hükme bağlanmıştır.
27.08.2003 tarih ve 25212 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacının, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ve özel ilköğretim kurumlarının kuruluş, görev ve işleyişi ile ilgili yöntem ve ilkelerini düzenlemek olduğu; 4. maddesinin (aa) bendinde de; Seviye belirleme sınavının: İlköğretim kurumlarının 6, 7 ve 8 inci sınıflarında, Görsel Sanatlar, Teknoloji ve Tasarım, Müzik ve Beden Eğitimi dersleri dışındaki zorunlu derslerin öğretim programlarından ders yılı sonunda, merkezi düzeyde yapılan sınavı ifade ettiği, 6/f maddesinde; İlköğretim kurumlarında herkese imkân ve fırsat eşitliği sağlanacağı,..., 32/ç maddesinde; öğrencilerin başarısının; sınavlar, varsa proje ve öğrencilerin performanslarını belirlemeye yönelik çalışmalardan alınan puanlara göre de tespit edileceği, 107 maddesinde de; ilköğretim okullarının tüm sınıflarında derslerindeki başarı durumuna bakılmaksızın; a) Ulusal ve uluslararası yarışmalara katılarak ilk beş dereceye giren,b) Çeşitli sosyal, kültürel ve sanatsal etkinliklerde üstün başarı gösteren öğrencilerin "Onur Belgesi" ile ödüllendirileceği, bu ödüllerin, e-okul sisteminin ilgili bölümüne işleneceği belirtilmiştir.
Diğer yandan, 31.07.2009 tarih ve 27305 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürülüğe giren ve 28.11.1964 tarih ve 11868 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ( 6.10.2007 gün ve 26665 sayılı R. G. ile değişik) Lise ve Ortaokullar Yönetmeliğini yürürlükten kaldıran Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin 1. maddesinde; Bu Yönetmeliğin amacının, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ve özel ortaöğretim okul veya kurumlarında; eğitim, öğretim, yönetim, görev ve hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili usul ve esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş, kayıt ve kabul başlıklı 23/b maddesinde de; Okullara kayıt ve kabullerin; Merkezî sınav sistemiyle öğrenci alan ortaöğretim kurumlarına öğrenci kaydının, ortaöğretime yerleştirme puanı esas alınarak yapılacağı, sınav ya da sınavların, ortaöğretime yerleştirme puanının belirlenmesi ve öğrenci yerleştirme ile ilgili usul ve esasların yönerge ile belirleneceği kurala bağlanmıştır.
Davaya konu 26.10.2007 yayın tarihli Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumlarına Geçiş Yönergesinin, iptali istenilen ve Nisan 2010/2631 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan değişik 3. maddesinde; "Bu Yönerge, 27/8/2003 tarihli ve 25212 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı İlköğretim Kurumları Yönetmeliği ile 31/7/2009 tarihli ve 27305 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır." kuralına yer verilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumlarına Geçiş Yönergesinin iptali istenilen değişik 3. maddesinde, bu Yönergenin, Millî Eğitim Bakanlığı İlköğretim Kurumları Yönetmeliği ile Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak hazırlandığı belirtilmiş olup, dayanak alınan Yönetmeliklerde yukarıda anılan maddeler uyarınca seviye belirleme, seçme ve yerleştirme sınavının Yönerge ile düzenleneceğinin, merkezi sınavla öğrenci alımlarının kayıt ve kabulü ile uluslararası yarışmalara katılanların ödüllendirileceğinin belirtilmesi karşısında davaya konu Yönergenin 3. maddesinde normlar hiyerarşisine ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Diğer yandan, davaya konu, 26.10.2007 yayın tarihli Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumlarına Geçiş Yönergesini değiştiren ve Nisan 2010/2631 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumlarına Geçiş Yönergesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönergenin 5. maddesinde; bu Yönergenin onay tarihinde yürürlüğe gireceği kurala bağlanmıştır.
Davaya konu Yönergenin iptali istenilen değişik 4. maddenin son fıkrası ile 11. maddesinin 5, 6, 7, 8 ve 9. fıkralarına gelince;
Davacı tarafından, Yönergenin dava konusu ilgili maddelerinin, sınavdan bir ay önce değiştirilerek Nisan 2010/2631 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanması nedeniyle yayımlandığı tarih itibariyle imkan ve fırsat eşitliğine aykırı olduğundan bahisle iptali ve yürütmenin durdurulması istenildiği anlaşılmakla, istemin bu iddiaya hasren incelenmesine geçildi:
Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumlarına Geçiş Yönergesinin değişik 4. maddesine eklenen son fıkrasında "Uluslararası Bilim Olimpiyatları, Matematik Olimpiyat Sınavları, Proje Yarışmaları, Spor, Kültür ve Güzel Sanatlarla ilgili yarışmalara ulusal elemelerden geçtikten sonra ülkemizi temsil etme hakkı kazanmış olan öğrencilerin o yıla ait sınıf puanlarına belirlenen oranda eklenecek puanı" ifade eder kuralına,
11. maddesinin değişik 5. fıkrasında; " Bakanlık, Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ile Bakanlığın iş birliği yaptığı diğer Bakanlıkların katıldığı uluslararası bilim olimpiyatları, matematik olimpiyat sınavları, proje yarışmaları, spor, kültür ve güzel sanatlarla ilgili uluslararası yarışmalara ulusal elemelerden geçtikten sonra ülkemizi temsil etme hakkı kazanmış olan öğrencilere, katıldıkları yıl için sınıf puanlarına belirlenen oranda ek puan verilir." kuralına,
11. maddesinin değişik 6. fıkrasında; "Bu olimpiyat, sınav ve yarışmalara katıldıkları yıla ait sınıf puanının; altın madalya alan veya birinci olan öğrenci için % 4'ü, gümüş madalya alan veya ikinci olan öğrenci için % 3'ü, bronz madalya alan veya üçüncü olan öğrenci için % 2'si, katılanlar için ise % 1 'i o yıla ait sınıf puanına ek puan olarak katılarak sınıf puanı belirlenir. Ek puanlı sınıf puanı ile 500 puan üst sınırı aşılabilir." kuralına,
11. maddesinin değişik 7. fıkrasında; "Öğrenim gördüğü yıl içinde birden fazla uluslararası sınav ve yarışmalara katılıp başarılı olan öğrencinin almış olduğu en yüksek derece, sınıf puanının hesaplanmasında dikkate alınır." kuralına,
11. maddesinin değişik 8. fıkrasında; "Ekip ya da takım olarak yarışmalara katılıp başarılı olan öğrencilerin aldıkları ek puan sınıf puanlarına ilave edilir." kuralına,
11. maddesinin değişik 9. fıkrasında; "Bu haktan derece veya katılım belgelerini ibraz eden öğrenciler yararlanabilir. İbraz edilen bilgiler de e-okul sistemine işlenir." kuralına yer verilmiştir.
Dava konusu Yönergenin yukarıda anılan değişik maddelerinin öğrencileri özendirerek eğitimin kalitesini arttırmayı amaçladığı tartışmasızdır.
Ancak, dava konusu Yönergenin dayanağı olan Yönetmeliklerin 2003 yılı ve 2007 yıllarında yayımlanmasına karşın, Yönerge değişikliğinin 2010 yılı Nisan Ayı Tebliğler Dergisinde yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği, yayımından bir ay sonra 5-6-13/Haziran/2010 tarihlerinde yapılacak sınavlarda da uygulanacağı, başka bir anlatımla 2010 yılında sınava girecek öğrencilere önceden duyurulmaması nedeniyle söz konusu yarışmaların Seviye Belirleme Sınavına bir katkısı olamayacağı kuşkudan uzaktır.
Şu hale göre, yarışmalara katılmayarak zamanını Seviye Belirleme Sınavı için kullanan öğrencilerin sağlanan bu hukuki avantajdan yararlanması engellendiği cihetle "fırsat eşitliğine" aykırı olarak yapılan düzenlemede T.C. Anayasasının 10. maddesine ve Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 6/f maddesine uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, iptali istenilen Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumlarına Geçiş Yönergesinin değişik 4. maddenin son fıkrası ile değişik 11. maddesinin 5, 6, 7, 8 ve 9. fıkralarının yürütülmesinin durdurulması isteminin kabulüne, Yönergenin değişik 3. maddesinin yürütülmesinin durdurulması isteminin ise reddine, tebligatın memur eliyle yapılmasına, 08.06.2010 gününde oybirliği ile karar verildi.